All Posts By

Elies

De Marimo of Chladoflora mosbal, weer een plant waar je geen groene vingers voor nodig hebt

Ik zie ze al een paar jaar voorbij komen: de mosballen. In mijn optiek de meest zen plant ever. Eigenlijk is het geen plant maar een klont algen die aan elkaar klitten en samen een bolletje vormen. Oorspronkelijk komen ze uit Japan, maar ook in IJsland, Schotland en Rusland, alle plekken waar het een beetje koud is en stroming is.  Ze vormen een bolletje door de stroming van het water. Met dit in het achterhoofd is het ook raadzaam om af en toe in het water te roeren, de balletjes om te rollen en ermee te prutsen, kan geen kwaad en ze worden er alleen maar mooier van.

De mosballen zijn de ideale ‘plant’ voor een donker plekje, ze houden van koud tot koel water, en photosynthese, als je daar van kunt spreken, gaat heel langzaam. De balletjes groeien ongeveer 5 mm per jaar, dus geen zorgen over een te kleine kom. Eigenlijk zijn mosballen de ideale kamerplant, je hoeft ze geen water te geven, alleen een keer per week vers water, wanneer je het een keer een keer in de twee weken doet is het ook niet erg. De mosballen vinden het lekker, wanneer je ze even onder de lopende kraan houdt en voorzichtig uitknijpt, wel zorgen dat je alle kanten knijpt anders worden ze vierkant ;).

Heel soms worden de mosballen een beetje bruin, dat kan komen wanneer ze al een lange tijd op en in dezelfde positie liggen, maar niet getreurd, je kunt dit wegknippen en de bal voorzichtig in vorm draaien en klaar.

Het allerleukste van mosballen is dat ze heel erg oud kunnen worden, en eigenlijk een heel leven meegaan, als je maar zorgt voor af en toe vers water en geen zonlicht. Ik heb geen idee hoe groot ze kunnen worden, maar dat gaat echt niet zo hard met die 5 mm per jaar, dus geen zorgen zou ik zeggen.

Ik heb een korte fotoserie gemaakt hoe ik mijn jarranium, of in het Nederlands potranium, heb gemaakt, zodat iedereen lekker aan de slag kan. Zo de laatste week van de vakantie is het wel even leuk om te dedderen dacht ik zo ;).

 

 

Wat doe je nou eigenlijk? Wat is horticulturele therapie?

Heel vaak krijg ik de vraag; wat doe je nou eigenlijk in die achtertuintjes en waarom werkt het? In eerste instantie reageerde ik altijd; ik ben een beroepsoudehoer die toevallig veel van plantjes weet en er is niets zo leuk dan die kennis over plantjes te delen.

Maar is dat wel zo? Ik heb een beroep wat relatief nieuw is en tegelijkertijd zo oud is als de weg naar Rome. Bij de oude Egyptenaren werden mensen, die overspannen waren, van het padje of wat dan ook, de tuin ingestuurd om weer bij zichzelf te komen door samen in de tuin te werken.  Na de 1e en 2e wereldoorlog gebeurde hetzelfde met veteranen die last hadden van PTSS.

Tot het moment dat we het ‘vergaten’, noem het medicalisering, het belang van scheiding lichaam en geest ik weet het niet maar het is op de achtergrond geraakt.

Ik heb zelf altijd in de tuin gewerkt, op momenten van voor en tegenspoed, een opleiding gedaan in de tuinbouw en agoog, coach ruim 15 jaar met mensen van diverse pluimage en teams. Voor mij is het heel logisch wat planten en tuinen met mensen doet, het is een middel tot beweging voor lichaam en geest. Buiten zijn is iets wat natuurlijk voelt als mens en voor planten zorgen zit in ons DNA. Ik sprong dan ook een gat in de lucht toen ik wetenschappelijk bewijs vond, vorig jaar, van dat gene dat ik iedere keer zie gebeuren wanneer ik in de tuintjes bezig ben. De reden waarom het werkt is in 1989 al onderzocht door professor S. Kaplan aan de universiteit van Michigan. Hij geeft 4 redenen aan te weten:

1. weg zijn, een omgeving die ervoor zorgt dat deze verschilt van de stressvolle omgeving, er ontstaat een gevoel van ontsnapping, dit verhoogt de kans om over andere dingen na te denken

2. omvang, wat impliceert dat de locatie voldoende ruimte biedt om de grenzen ervan te ervaren, en dat de verschillende delen van de ruimte verbonden zijn of tot het geheel behoren. De omvang is geen fysieke grootte, maar eerder een conceptuele grootte, het maakt hierdoor in principe niet uit hoe groot de ruimte is, een terrarium, een volkstuintje of een miniatuur tuin hebben allen hierdoor een vergelijkbaar effect en bieden een vergelijkbare ervaring.

3. fascinatie brengt onvrijwillige aandacht met zich mee, dat wil zeggen dat je je aandacht niet bewust hoeft te richten op wat je doet,  dit stimuleert afleiding en dagdromen wat stress reduceert. En fascinatie dankzij de inspanningen van de gerichte aandacht op totaal iets anders dan de stressvolle situatie, wat herstel stimuleert.

4.de uitdagingen die bevorderlijk zijn voor het behalen van de persoonlijke doelen, die zich in een beschermde omgeving bevinden wat je zou willen doen in combinatie met een aantal uitdagingen die je zou willen behalen, die vooral nodig zijn maar ook haalbaar.

Dit alles bekijk ik, eerst niet bewust, bij ieder traject wat ik met iemand in ga, wat is haalbaar, wat is het uiteindelijke doel en hoe gaan we dat, in een relatief beschermde omgeving, van een tuin, balkon of vensterbank behalen. Tijdens dit proces maak ik gebruik van diverse coachingstechnieken, ik noem dat mijn gereedschapskistje. En het allerbelangrijkste is dat het werkt, mensen worden actiever, voelen zich sterker, krijgen meer plezier en durven weer dingen die ze niet hadden bedacht van te voren. Er komt geen magie bij kijken, het is een proces wat je samen ingaat en het is een proces wat al zo oud is als de weg naar Rome.

En ik vind het iedere keer weer fantastisch om dit proces met iemand in te gaan, om te horen dat iemand, na mijn komst zelfstandig verder is gegaan, mij foto’s van plantjes stuurt, of verteld dat hij/zij heerlijke tomaten heeft gekweekt, vragen stelt over de beste manier om, ik raak er ontzettend door geraakt.

Wanneer je meer wilt weten of samen met mij dit proces in wilt gaan jullie weten mij te vinden.

April, de maand van de belofte wat er komen gaat

Eindelijk is het dan april, het lange wachten is eindelijk over. Dit is de maand die kaal begint, maar aan het eind van de maand is alles fris groen, de bloesem, nieuwe blaadjes, planten die uit de aarde opkomen. De maand die doet wat hij wil, maar waarvan je zeker weet dat je in ieder geval een dag met zonder jas in de tuin zal lopen of misschien zelfs eten.

Voor mij is het de maand vol met beloftes, alles wat onder de aarde zat komt tot leven, ook het onkruid ;). Dus nu is de tijd om daar gelijk aan te beginnen, maak de tuin zoveel mogelijk onkruid vrij, inclusief de wortels, en strooi een dikke laag compost, of andere zogenaamde ‘mulch’ over de aarde en tussen de planten. Wanneer je dit nu doet, ben je het onkruid een stapje voor en scheelt dit een hoop werk in de rest van het seizoen.

 

Vogels

April is ook de maand waarin veel vogels terugkeren uit het warme zuiden, en beginnen de andere vogels met het bouwen van een nest, wanneer ze nog niet begonnen zijn. Dit vraagt een hoop energie, dus het is de tijd om extra bij te voeren, en hoe leuk is het om extra vogels de tuin in te lokken, met nestkastjes en extra voeding, ook wanneer je in de stad woont. Je kan ook draadjes wol neerleggen de vogels zullen ze gebruiken om hun nest te maken, het is super leuk om gekleurde wolletjes te gebruiken, omdat ze, wanneer je aan het eind van het seizoen de nestkastjes schoonmaakt, zult zien dat ze gebruikt zijn.

 

Meerjarigen

Nu is het ook de tijd om meerjarigen te kopen, wanneer je nog plek hebt. Tip hierbij is: denk vooral aan de tijd van bloei. En probeer dit zo gespreid mogelijk te doen, regel hierbij, en persoonlijk het leukste, zorg dat je altijd 5 planten hebt die tegelijk tijdig bloeien. De reden hiervan is simpel: het ziet er in eerste instantie heel leuk uit, en ten tweede heb je altijd iets op de vaas. En vergeet niet ondersteuning voor de planten nu rondom hen te zetten, dit kunnen super de luxe standaarden zijn, maar je kunt het ook maken van takken, wat je zelf leuk vindt.

 

Groenten en kruiden

Wanneer je dit jaar groenten en kruiden wilt verbouwen in de tuin, is het begin nu daar. Veel kan al de grond in zoals sla, andijvie, snijbiet, erwten, peulen, bieten, noem het maar op. Het hoeft niet perse in de aarde, je kunt ook groente en kruiden kweken in potten, zelfs bloemkool. En het handige is dat wanneer het klaar is kun je, na vervanging van de aarde er weer wat nieuws in zetten. De ultieme tip, waar ik zelf veel aan heb gehad, is dat je altijd verse kweek maakt, hiermee bedoel ik dat je met tussenpozen van ongeveer een week kunt zaaien. Dus neem bijvoorbeeld sla, die zaai je in een potje, een week later doe je dit weer in een ander potje, op deze manier heb je het hele seizoen verse aanvoer. De oogst hoeft niet veel te zijn, en dat kun je zelf op deze manier bepalen, maar het is iedere keer weer leuk wanneer je een vers maaltje uit de tuin of van het balkon kunt halen. Het voordeel van kweken in potten is daarnaast dat je geen hectare grond nodig hebt om toch verse aanvoer te hebben.

Je kunt dit beschreven systeem ook gebruiken in de moestuin, dus wekelijks zaaien, zodat je de lege plekken kunt vullen met nieuwe aanvoer.

 

Bijenbloemen

En tot slot april is ook de maand waarin je bijenbloemen kunt zaaien, veel kruiden bloeien ook en daar zijn de bijen en vlinders je dankbaar voor. Te denken hierbij valt aan koriander, peterselie, salie, dille, venkel, ruit, thijm noem het maar op. Het grote voordeel, vind ik, is dat je al die kruiden ook kunt eten. Maar je kunt ook denken aan eetbare bloemen, zo heb je ook twee vliegen in een klap, viooltjes, goudsbloemen, komkommerkruid, bergamot, citroen melisse zijn super om in de sla te stoppen en zijn tegelijk bijenvoer.

Dus het wordt een drukke maand maar vooral een maand vol belofte van wat er in de rest van de maand komen gaat. Ik wens jullie allemaal veel plezier en succes en jullie weten waar ik te vinden ben wanneer je vragen hebt.

Liefs Elies, De Haagse Tuinder

De tuin van Edwin

Zoals iedereen wel weet, ben ik de afgelopen maanden actief geweest in allerlei achtertuintjes en het mooie is dat er allerlei verhalen zijn, daar in die achtertuintjes. In eerste instantie ging het mij, om mijn kennis van tuinen en planten over te dragen, mensen blij te maken met mooie tuintjes, maar gaandeweg merkte ik dat er meer was wat mij de tuintjes in trok, namelijk de verhalen, van de mensen die er wonen. Het is toch op een bijzondere manier intiem om in iemand zijn tuin te komen, zeker in de tuin van Edwin.

Dus laat ik met hem beginnen, Edwin een oudere man, die ik leerde kennen via zijn stiefdochter die een vriendin van mij is. Zij had al vaker over hem verteld, verhalen over vriendinnen die ze meenam naar hem en die binnen 5 minuten weg wilde, want hij was een beetje woest, niet in de slechte zin van het woord, maar woest, als Woeste Willem. Een zeeman, die vanaf zijn 20e op zee heeft gezeten, het leven heeft geleid wat je je daarbij voorstelt en daar trots op is. De hele wereld heeft hij bevaren in een tijd dat alles via de radar moest en je mazzel had wanneer je via Scheveningen Radio je moeder kon bellen om te melden waar je was.  En hij had een hele grote tuin, die onder handen was genomen door een eenogige hovenier met een kettingzaag, zoals hij het zelf noemde, en daardoor helemaal aan gort was geholpen. Zijn tuin, was zijn lust en zijn leven, in de tijd dat hij aan wal was, maar de afgelopen jaren was er een beetje de klad in geraakt, omdat hij zichzelf er niet meer toe kon zetten, wegens lichamelijke ongemakken.

Nou daar ging ik, de eerste keer, ik was ‘voorbereid’ op het ergste letterlijk en figuurlijk ;). Werd er in eerste instantie niet warm of koud van, dacht vooral het zal wel een hoop werk zijn, en was stiekem wel nieuwsgierig geworden naar Edwin, na alle verhalen. Dus daar ging ik bepakt en bezakt met al het gereedschap wat ik had, voor het geval je weet maar nooit. We werden ontvangen met de opmerking, wanneer je koffie wilt moet je het zelf zetten en het gebruikelijke wie is je vader, wie is je moeder en waar kom je vandaan. Nou dat ging helemaal prima, en precies waar ik op was voorbereid, toen kwam de tuin… of eerder gezegd de woestenij; 12 bij 14 meter, bomen, struiken, vijvers van alles. Een plek waar vooral de dieren het naar hun zin hadden, hedra overal, en bomen die niet echt gesnoeid waren door een vakman/vrouw en daardoor helemaal uit hun voegen waren gegroeid. Het was eigenlijk alleen maar verdrietig, een tuin die weerspiegeld wat de gemoedstoestand is van iemand die er woont, wanneer je een plantenvrouw/man bent. Dit raakte mij zo ontzettend, hij had de strijd opgegeven en verloren van de natuur. Waar hij jaren zijn ziel en zaligheid in had gestoken, waarom hij in dat huis was gaan wonen, wat zijn trots was. De enorme collectie planten, bloemen, rozen, nog uit zijn moeders tuin, en alle lege bonsai potjes. Het vertelde mij een verhaal, meer nog dan het verhaal wat hij mij vertelde.

Hij vroeg mij wat ik er van vond en ik heb eerlijk antwoord gegeven, dat het mij een brok in de keel gaf en dat ik er vooral heel verdrietig van werd, maar dat ik wel samen met hem er een begin aan wilde maken, zodat we de structuur zouden hervinden en alle plantjes een tweede kans wilde geven. Dat ik het niet vol wilde zetten met hortensia’s Annabel en clean design erin wilde maken, maar dat ik hem in ere wilde herstellen met de middelen die er waren. Wel op een manier zodat hij hem uiteindelijk, in ieder geval voor een gedeelte zelf kon onderhouden. Met het idee in mijn achterhoofd, dan komt hij uit de stoel, en hervindt misschien de lol in het bezig zijn met plantjes.

Edwin had namelijk de laatste jaren vooral in zijn stoel gezeten, kijkend naar het weerbericht, en de aandelen koersen op teletext. Dit had een rede, en dit kwam er langzaam maar zeker uit, op het moment dat ik vaker kwam, hij was teleurgesteld, teleurgesteld in het leven, hij had andere verwachtingen en dat liep allemaal anders. Hij had zijn vrouw voor het leven op oudere leeftijd ontmoet, rond zijn 40e, tuurlijk had hij al eerder vriendinnen gehad. De Maori vriendin in Nieuw Zeeland vond ik de mooiste. Hij had haar ontmoet op een van zijn reizen, waarbij ze naar Wellington gingen, voor een vracht, in de jaren 50/60. Maar hij had van de kapitein de keuze gehad om achter te blijven of haar achter te laten, want het kon echt niet om een Maori vriendin mee terug te nemen naar Nederland, wat zouden de mensen ervan zeggen, en wat voor leven zou zij in Nederland hebben? Maar dit geheel terzijde.

Hij had Esther ontmoet rond zijn 40e, ze was prachtig, onafhankelijk. Dus Esther, voor haar had hij de tuin mooi gemaakt, zij had hem kleine boompjes gegeven, die nu inmiddels waren uitgegroeid tot enorme bomen, voor haar had hij prunussen geplant omdat ze zo van bloesem hield in het voorjaar. De tuin was een sprookje in maart/ april, nu nog ondanks de woestenij, je kon nog steeds zien wat de bedoeling was. Maar Esther was overleden, precies op het moment dat hij met pensioen zou gaan, zijn 55e. Ze hadden zulke mooie plannen samen, zouden gaan reizen en een huis kopen, weg van Nederland en zijn regenachtige klimaat. Dat is nu precies 20 jaar geleden, de eerste 10 jaar ging het wel, hij vermaakte zich prima, maar toen kwamen de ongemakken van het ouder worden en de rouw.

Ik heb maanden met hem samen gewerkt, ik zagen, snoeien, de hele bodem doorspitten, omdat de winde het had overgenomen. De ene keer ging het beter dan de andere keer, omdat Edwin vaak moe was, en ging schelden omdat hij dingen niet meer kon. Heel langzaam kwam er beweging, wanneer ik kwam vertelde hij me dat hij in de tuin had gewerkt, afvalknippen voor de compostbak dat deed hij het liefst, hij ging weer grappen maken, ik hoorde hem liedjes fluiten. Hij werd weer blij, maar zijn lichamelijke ongemakken bleven, lopen ging nog steeds lastig, hij had pijn en was moe. Maar hij wilde niet naar een dokter, nee dat kon echt niet, van dokters wordt je ziek, was zijn ervaring, kijk naar wat er met Esther is gebeurt, die is uiteindelijk dood gegaan, toen ze naar een dokter ging.

En toen gebeurde het, eigenlijk was het een zegen. Op een mooie zonnige dag, toen wij samen aan het werk waren, viel hij ineens om, half in een van de vijvers. Als een boom die omviel, met kroos in zijn haar lag daar die grote sterke man, tussen de gele phlomis. Handelen was wat er nu moest gebeuren, hoe krijg ik 100 kilo omhoog, was mijn eerste gedachte……. Met een drietand en een schop is het uiteindelijk gelukt. Het viel in eerste instantie, zo op het eerste gezicht allemaal mee met de verwondingen, niets moest gehecht alleen maar schoongemaakt. Dus dat deden we, een kleine wond op zijn pols, en heel veel spierpijn, en of ik dit niet tegen zijn stiefdochter wilde vertellen. Dit laatste zat mij dwars, dus ik heb het wel gedaan, ook al voelde ik mij schuldig. Na een paar dagen, waarin het allemaal goed leek te gaan, is de wond gaan ontsteken en moest hij wel naar de dokter, want met jenever en wodka uitspoelen en uit borstelen, zoals hij op zee had geleerd, werkte niet meer. En daar ging hij, met de auto, eigenlijk vond hij het niet kunnen, want ja je kan daar niet goed parkeren en lopen is lastig, maar hij moest wel. Na veel gemopper, kwam hij op de eerste hulp en het circus werd in gang gezet. En Edwin werd er vrolijk van, hij had weer verhalen, want hij was bij dat meisje geweest voor zijn bloed, en die assistente had hem zo goed geholpen, het viel allemaal reuze mee. Ondertussen, door alles wat hij mee maakte, de tuin, het ziekenhuis, de dokterspost en al die andere dingen, begon hij ook het idee te ontwikkelen om aan zijn stiefdochter te vragen om zijn huis uit te zoeken en op te ruimen. Eigenlijk kon dat ook niet zo, vond hij zelf, er was daar van alles in de loop der jaren ‘aangespoeld’. Dus zij is inmiddels begonnen met uitzoeken, weg doen, opruimen en schoonmaken.

Veel is bij Edwin veranderd en ook weer niet, zijn tuin heeft weer structuur en zichtlijnen, zijn huis is van chaos naar heerlijk opgeruimd en schoon. Het heeft alles bij elkaar een half jaar geduurd, waarin ik soms 1, maar in het begin 2 keer per week kwam en nu hoog uit 1 keer per maand. Het was een avontuur om dit te doen, en heeft mij doen realiseren dat er veel en veel meer mensen zijn zoals Edwin, eenzaam, boos en teleurgesteld. Maar die met hier en daar een por en liefde en aandacht, weer zelf controle krijgen over hun leven. En ik vind dit het mooiste om te doen, het was soms zwaar lichamelijk en geestelijk, maar mijn doel is bereikt. En ik heb er een strak lijf aan overgehouden 😉

Dit zijn de avonturen die er voor mij toe doen, ik heb samen met zijn stiefdochter, hem de controle teruggegeven, waardoor hij weer mensen ontmoet, al zijn het de buren, wanneer hij in de tuin aan het werk is, of het meisje bij de dokter. Ik wil niet zeggen eigenwaarde, maar een gevoel van schaamte, draagt daar niet aan bij zeg maar.

Ik ben de tuintjes ingegaan omdat ik het zat was het werk wat ik deed, het vluchtige voor mijn gevoel, en nu bleek dat de tuintjes een middel waren om hetzelfde te doen als ervoor, namelijk beweging stimuleren en randvoorwaarden hiertoe scheppen. En het ontroerd mij iedere keer wanneer ik zie wat er dan gebeurt.

weer over zaad

Vanmorgen openden alle nieuwsmedia met het artikel dat er, volgens diverse wetenschappers, voldoende alternatieven zijn voor de bestrijdingsmiddelen die nu ingezet worden in de land- en tuinbouw. Veel van de suggesties die zij doen zijn zo oud als de weg naar Rome, viel mij op. En deze methodes worden al tijden lang ingezet bij de biologische land- en tuinbouw, maar ook in diverse achtertuintjes, op groenteakkertjes, en andere plekken. Maar hoe goed vaak de bedoelingen zijn van veel amateur tuinders, wordt er vaak, zonder er bewust van te zijn, gebruik gemaakt van GIF, ook in onze achtertuin.

Ik ook, ik wist het niet, tot iemand mij het vertelde…. en was in shock, omdat ik dacht dat ik alles biologisch deed, met mijn koeienstront, zelfgemaakte zeewierbemester en mijn zaad. Nou, dat zaad, daar gaat het dus over, dat zaad is helemaal niet zo onschuldig als het eruit ziet. Het is zo dat niet alleen het zaad wat in de land en tuinbouw wordt gebruikt ondergedompeld is met een laagje gif, ook het zaad wat we in de achtertuin, de volkstuin of het akkertje gebruiken. Wat niet best is voor het bodemleven, maar ook voor alles wat onze planten bestuift. Wij doen er met zijn allen aan mee, niet alleen de boeren…… ik vond dit een schokkende conclusie.

Maar zoals vaak met dit soort dingen, er is hoop en de hoop is groter dan verwacht. Er is namelijk een grote onderstroom gaande, van boeren, tuinders, plantenmannen en -vrouwen, die bezig zijn met goed zaad, niet alleen in Nederland maar overal ter wereld. Zij proberen met zijn allen het zaad van planten die we al lang gebruiken, soms al eeuwen, te bewaren, te vermeerderen, te verbeteren en te delen, waardoor dit wordt bewaard voor toekomstige generaties. Zaad wat uit de regio komt, daar al lang wordt geteeld, is vaak van zichzelf al resistent tegen ziektes en plagen, men noemt dit heirloom zaad. Het werkt heel simpel, neem als voorbeeld bietjes, ik heb een soort die het hier goed doet, na enig spit werk, blijken deze hier al een eeuw geteeld te worden, op zand. Het is dus geen zaad dat geteeld is in een land hier ver vandaan. Zo simpel is het, ook al lijkt het, wat vaak in het voordeel van de verkopers werkt, op abracadabra. Dat is gewoon een marketingtechniek.

Daarnaast praat men, vooral in het Westland, veel over de voedingsbehoefte van de toekomst, hoe gaan we al die mensen eten geven? Maar de vraag is vooral: wàt gaan we die mensen te eten geven? Heirloom zaad kan hier een uitkomst zijn, omdat het geteeld is met de specifieke kenmerken van dat gebied, ziekte- en vochtresistent. Ik weet dat dit grote uitspraken zijn, maar het kan een van de uitkomsten zijn.

 

Je kunt natuurlijk deze zaden kopen, via het web, maar het leukste is om ze te ruilen, via diverse beurzen die gehouden worden, zeker deze tijd van het jaar. Want dan heb je er gelijk een tuinpraatje bij, die zijn toch het allerleukste.

Inmiddels heb ik genoeg zaad om te delen en te ruilen, die allen heirloom of biologisch zijn, en verzoekjes willig ik graag in. Daarnaast lijkt het mij echt heel erg leuk om langzaam maar zeker een zaadbank of -bibliotheek op te zetten, zodat er nog meer komt om te ruilen. Het belangrijkste is dat het vooral gedeeld wordt en verspreidt, zodat we langzaam maar zeker, het ‘foute’ zaad kunnen gaan vervangen.

Dus mijn verzoek aan jullie allemaal is; laat minimaal 1 plant, uit heirloom of biologisch, geen f1 hybride, in zaad schieten en deel deze of stuur / breng hem deze kant op. Hoe dat allemaal op te bergen ben ik nog niet uit, blijf een add’ er, dus suggesties voor handige opbergsystemen, waar ik ook wijs uit word, zijn van harte welkom :D.

Over zaad

Ik ga er de hele tijd vanuit dat iedereen alles weet, maar realiseer me net dat dat natuurlijk niet zo is……… Dus ik ga er een blogje over schrijven, een blogje over ZAAD.

Ik heb namelijk al zolang ik mij kan herinneren een fascinatie voor zaadjes, als klein meisje kreeg ik geld van mijn moeder, of vader, dat weet ik niet meer, om naar de zaadhandel te gaan. Die zaadhandel, geen idee hoe het heette, zat in de Herenstraat in Naaldwijk, de winkel bestond uit hele hoge kasten, met allemaal kleine laatjes en een hele grote toonbank. In al die laatjes zat het zaad, voor alle tuinders uit het hele Westland. Het liefste stond ik daar de hele dag, om te kijken wat iedereen kocht, en uit welk laatje dat dan kwam, sla, tomaten, radijs, bloemkool, maar ook bloemen. Fascinerend, de tuinders kochten er duizenden tegelijk en die kregen ze mee in een hele grote bruine envelop en zelfs in grote bruine zakken. Ik kocht meestal maar 5 bonen, of een beetje sterrenkers.

Maar die zaadjes, de belofte, die zij met zich meebrachten om een plantje te worden, dat is nooit weggegaan en nog steeds, ieder jaar in januari begint het te kriebelen; wat gaan we dit jaar allemaal zaaien, wat doet het en wat doet het niet.

Zaaien op zich is niet moeilijk, wanneer je start met een goede basis. En daar heeft iedere tuinder zijn eigen recept voor, de een doet het met koffiefilters, de ander met papier, en weer een ander met gewoon aarde, zoals ik, hier komt ie;

Je neemt een deel gewone potgrond, die je mengt met net zoveel zand, dus half om half, dit meng je goed en daar is de zaai aarde. Hiermee vul je de bakjes, potjes, bekertjes, die je wilt gebruiken.

Dit hoeft natuurlijk niet, je kunt ook gewoon een kant en klare zak zaai aarde kopen bij de Gamma, of het tuincentrum.

Nu heb je een goede basis, maar ben je nog niet klaar, het is namelijk zo dat zaadjes hun eigen diepte willen hebben. De richtlijn, die ik altijd gebruik hierbij, is net zoveel aarde op het zaadje, als het zaadje groot is, als hij/zij maar is bedekt.

Om het extra ingewikkeld te maken, zijn er ook nog koude en licht kiemers. Koude kiemers, zijn planten die wel tegen een stootje kunnen en meestal zaai ik die direct ter plaatse, of in het onverwarmde warenhuis, denk aan erwten, sla, peterselie, radijs, raapstelen, dus alle voorjaarsgroente, bloemen en kruiden.

Lichtkiemers, zijn zaden die niet toegedekt hoeven te worden met een laagje aarde, zoals tabaksplant. Die kunnen direct ter plaatse op de grond gestrooid, waar jij ze wilt hebben en ze doen verder alles vanzelf.

Als het goed is heb je nu je zaadje(s) in een potje, en dit dek je toe met een plasticzakje, of een minikasje waar je ze inzet en in het raamkozijn. Hou in de gaten wanneer ze water nodig hebben, en wanneer je een minikas gebruikt zorg voor, zoals het op zijn Westlands heet, goeie beluchting, dus zet de schuifjes overdag, wanneer er genoeg zon is open. Wanneer je dit niet doet, heb je grote kans op een heel ander leven, namelijk schimmel.

Zo gaat het dus een paar weken door, totdat je kleine plantjes hebt, met minimaal 2 sets bladeren, en nu is het tijd voor verspenen, huhhhh????. Verspenen klinkt raar, maar betekent voorzichtig het plantje uit zijn potje halen en in een nieuw potje zetten, die je hebt gevuld met gewone potgrond. En is het tijd om je baby’s af te harden, dus niet meer op de verwarming, maar op een plek met zon, maar geen hitte, anders krijg je slierterige plantjes, wat nooit wat gaat worden.

Als het allemaal meezit, begint het tegen deze tijd buiten al wat warmer te worden, en kunnen de plantjes naar het warenhuis, of afgedekt met glas in de aarde. Doe het alsjeblieft niet te vroeg, want anders is alle moeite voor niks. En dit geldt NIET voor tomaten, aubergines, courgettes en andere mediterrane planten, die moeten nog even wachten, totdat het buiten niet meer vriest, zo tegen half tot eind mei.

Dus jullie weten het; doe het lekker zelf!

En als je vragen hebt, jullie weten mij te vinden.

Eenzaamheid

Eenzaamheid: een groot woord, waar een nog groter taboe omheen hangt. Het is niet alleen dit wat eenzaamheid lastig maakt, maar vooral de gevolgen van eenzaamheid, het wordt ook wel het nieuwe roken genoemd, net als zitten. Het kan namelijk nogal wat consequenties hebben voor je gezondheid, zeker wanneer er sprake is van langdurige eenzaamheid, zoals despressie, verslavingen, stress en negatieve gevolgen voor je immuunsysteem. Dat is nogal niet wat, en dit geldt vooral voor ouderen. Ik schrok met een hoedje toen ik dit hoorde en las.

Nu het winter is, en de tuintjes en plantjes bijna stil liggen, ben ik mij gaan verdiepen in dit onderwerp, niet alleen door wetenschappelijke rapporten te lezen, maar ook door diverse mensen te spreken, die zelf aangeven in meer of mindere mate last te hebben van eenzaamheid. Wat mij frappeerde tijdens deze gesprekken was een antwoord, wat bij iedereen terug kwam, maar waar ik zelf nooit bij stil had gestaan, namelijk:

Er zitten 24 uur in een dag, waarvan je er vier tot zes uur slaapt, één uur maximaal het huishouden doet, één uur besteedt aan eten koken, of klaarmaken en boodschappen doen. Misschien ga je op die dag ergens koffie drinken, of heb je een andere afspraak, heb je vrijwilligerswerk, max vier uur, maar dat is niet iedere dag. En zo heb je 7 dagen in een week, 52 weken per jaar en 365 dagen. En op de dagen dat je je het meest eenzaam voelt, zoals kerst, oud & nieuw, of zondag, kun je geen vrijwilligerswerk doen. Dat zijn een heleboel uren en dagen die overblijven om je eenzaam te voelen. En zo kan het zijn dat je op dagen niemand ziet of spreekt.

Ik had, voordat ik aan de gesprekken begon, hier nooit bij stil gestaan en dit heeft mij behoorlijk in de war gebracht en aan het denken gezet.

Er zijn namelijk heel veel welzijnsorganisaties in Nederland, al dan niet bestaande uit vrijwilligers en beroepskrachten. Die allemaal van alles bieden, zoals kopjes koffie drinken, uitjes, vrijwilligerswerk noem maar op. En veel mensen die ik sprak, niet allemaal, maken hier gebruik van, of zijn daar zelf actief, maar toch geven ze aan eenzaam te zijn, of zich regelmatig eenzaam te voelen.

Ik ben allerlei onderzoeken gaan lezen, en hieruit blijkt dat inzet op het sociaal netwerk alleen, op de lange duur, niet de oplossing is voor eenzaamheid. Dit is ook wetenschappelijk bewezen, en toch zetten we dit allemaal, nog steeds in en wordt er opgestuurd. Bij mij gingen alle alarmbellen af en ik kreeg even heel erg buikpijn, waarom was voor mij de grote vraag en vooral hoe kan en moet het anders?

Nu heb ik het afgelopen jaar in de tuinen, op balkons en vensterbanken, veel ouderen mogen ontmoeten, met hun samen mogen werken, veel gelachen en geleerd. Maar wat mij vooral opviel was, dat wanneer ik terug kwam in hun tuin, op hun balkon, of bij hun vensterbank, zij mij allemaal deelgenoot maakten van wat daar was gebeurd in mijn afwezigheid. Plantjes waren gegroeid, de tuin was opgeruimd, de takjes geknipt, bloemen en vruchten waren ontwikkeld, wij verwonderden ons daarover en het was geweldig.

Maar wat heeft dit met eenzaamheid te maken? In mijn optiek ALLES! Het is namelijk zo dat werken in de tuin, op het balkon, of je kleine raamkozijn, zingeving biedt. En zingeving is een van de belangrijkste onderdelen van algeheel welbevinden, eigenwaarde noem het maar. En plantjes zijn een van de manieren om dit te vinden. Zonder zweverig te willen klinken: plantjes zijn levende wezens, die verzorgd moeten worden, en wanneer je dit doet geven zij jou iets terug, in de vorm van groei, bloei en vruchten. Plantjes kunnen ervoor zorgen dat een persoon endorfientjes en serotonientjes aanmaakt, waardoor een mens zich beter gaat voelen. Makkelijker beslissingen neemt, en stappen onderneemt om zijn/haar sociaal netwerk uit te breiden.

Zoals al eerder gezegd wordt er in het huidige aanbod voor eenzaamheid bestrijding, weinig tot geen aandacht gegeven aan zingeving. Nu kan ik heel zuur zeggen; het is niet meetbaar…. Maar ik geloof dat het vooral heel ingewikkeld lijkt, en in mijn optiek hoeft dat helemaal niet zo te zijn, het is net als met plantjes, af en toe een beetje water, voeding, liefde en aandacht geven en het komt tot bloei. Soms is het moeilijk en zwaar, maar af en toe zijn er fantastische momenten, die je nooit had zien aankomen.

Dit is waarvoor ik het doe, omdat ieder mens verdient om zelf in staat te zijn zingeving te vinden, hoe oud of jong je ook bent.

De Haagse Tuinder is klaar voor een nieuw seizoen, vol verwondering en nieuwe avonturen.

De Haagse Tuinder gaat verder

Deze tijd van het jaar vraagt om contemplatie: de tuin ligt stil, de plantjes binnen gaan op halve kracht verder, dus tijd voor reflectie. Wat ging er goed dit jaar, waar werden ik en anderen blij van, wat ging er minder goed en wat gaat De Haagse Tuinder doen in de toekomst?

Wat vooral heel goed ging is dat ik er nog meer achter kwam, dat planten, zowel kamer- als tuinplanten, en tuinen mensen verbinden en tot actie laten overgaan. Ik heb het met mijn eigen ogen gezien en meegemaakt en dat is wat mij ontzettend gelukkig heeft gemaakt en mij in sommige gevallen nederig heeft laten voelen, soms in verlegenheid heeft gebracht, mij heeft verwonderd, alles eigenlijk. Dat een plantje, of een tuin tot zoiets in staat is en dat ik en anderen met mij, kennis bezitten die gedeeld moet worden, zeker in tijden van klimaatverandering.

Dit werk, als je het zo mag noemen, heeft mij tot nadenken gebracht, samen met liefde voor mensen en de zorgen die ik me af en toe maak, vooral over eenzaamheid. Ik heb veel eenzaamheid gezien dit jaar, misschien is het iets waar je niet over mag praten, en misschien wel een van de laatste taboes. En ik weet er zijn honderdduizend clubs en mensen die daar, al dan niet vrijwillig, iets aan doen. Ik ben me er in gaan verdiepen, omdat ik merkte dat mijn plantjes, het werk in de tuinen en alles wat erbij komt kijken, mensen helpt om minder eenzaam te zijn. Er wordt weer een doel geschapen… dit blijkt ook uit onderzoek kwam ik achter, na wat rond gespit te hebben op internet. Het is zo dat wanneer mensen die last hebben van eenzaamheid weer een doel hebben, zij een groter sociaal netwerk opbouwen, meer interactie hebben in de buurt en dit zich als een olievlek uitbreidt. Meer dan de, al dan niet goed bedoelde, bezoekjes van allerlei organisaties, ik weet dat dit erg baud klinkt, maar het blijkt echt zo te zijn….

Daarnaast doe ik, zoals veel van jullie weten, veel op de fiets en met het ov, en dat geeft mij de tijd om om mij heen te kijken en er is mij iets opgevallen. Het is namelijk zo dat er heel veel raamkozijnen vol staan met planten, groot en klein, vooral in wijken waar de gemiddelde leeftijd iets hoger is dan anders, Rijswijk, Voorburg, sommige buurten in Den Haag. Hoe mooi zou het zijn, wanneer we uit deze raamkozijnen een stekje zouden kunnen krijgen? Gewoon een stekje en misschien wel een praatje en een bakkie?

Ik durfde er nog niet open over te zijn, ik heb op deze manier al een aardige verzameling opgebouwd, maar hierbinnen begint het uit de ‘klauwen’ te lopen om het maar zo te zeggen. Er is nog wel plek, maar niet veel meer. Daarom kwam ik op het volgende idee, wanneer we de stekjes laten wortelen, dat kost niet veel ruimte en dan in een hip potje stoppen en verkopen. Ik was vooral bang dat het idee ‘gepikt’ zou worden, maar bedacht hoe meer het ‘gepikt’ wordt hoe beter, omdat het betekent dat er meer mensen stekjes gaan halen bij andere mensen en dat zou fantastisch zijn.

Dus hou de website in de gaten, na de kerst zal de shop de lucht in gaan en hou ik jullie op de hoogte van al mijn avonturen.

Wat hebben het ISS spaceship, je huiskamer en je kantoor gemeen?

Misschien klinkt het heel ver gezocht om je huiskamer of kantoor te vergelijken met een ruimteschip, maar er is een hele grote overeenkomst, namelijk: ze hebben beiden last van een slechte luchtkwaliteit, zeker in de winter. Dichte ramen, co2, vocht en andere vervuiling maken ons er niet gezonder op. Het gebrek aan ventilatie is de grootste boosdoener, zeker wanneer de verwarming op 20 gaat en de rest van het huis, of kantoor, dicht blijft. Dit veroorzaakt uiteindelijk het zieke gebouwensyndroom: moe, hoofdpijn, oog- en neus irritatie, droge en geïrriteerde huid, duizeligheid zijn enkele kenmerken. Gelukkig heeft de NASA onderzoek gedaan naar dit probleem, niet alleen voor de astronauten maar voor iedereen die met dit probleem te maken heeft.

Mensen besteden ongeveer 90% (!) van hun tijd binnen. Meubels, stoffen, vloerbedekking, schoonmaakmiddelen en al die dingen zorgen ervoor dat de luchtkwaliteit verslechtert, met onder andere formaldehyde. Ook door pollen, schimmels, fijnstof die allemaal op de een of andere manier een weg naar binnen vinden. Gebrek aan ventilatie en kleine ruimtes maakt het allemaal nog erger.

Dit klinkt allemaal heel eng maar de oplossing is simpel en goedkoop. Planten zuiveren namelijk de lucht, NASA noemt het ‘Natural life support system’. Door planten in een ruimte te zetten, worden veel schadelijke stoffen die in de lucht aanwezig zijn, gereduceerd.

Maar dan rest de vraag: hoe doen die planten dat dan? Planten absorberen deeltjes uit de lucht, op het zelfde moment dat ze carbon dioxide tot zich nemen, wat weer omgezet wordt in zuurstof, biologie Havo 1. Maar nu blijkt dat fotosynthese niet het enige is, ook de aarde en de daar aanwezige microben spelen een rol in de luchtzuivering.

Daarnaast blijken mensen over het algemeen gelukkiger te zijn met planten om zich heen. Mensen met planten blijken positiever, een lagere bloeddruk en minder stress te ervaren. En… ze zijn slimmer, omdat planten mentale vermoeidheid tegengaan. Een heel hosanna-verhaal maar uit onderzoek blijkt het dus echt te werken.

Maar waar ga je beginnen wanneer je geen ‘groene vingers’ hebt is de grote vraag. Daarom hierbij een lijstje met planten, waarbij je echt je best moet doen om ze dood te krijgen en ze groeien als onkruid ;).

Met stip op 1 de Graslelie, of wel de Chlorophytum, 1 keer in de week a 2 weken water en verder doet hij het prima op af en toe een scheutje koffie.

2. Ficus, ook 1 keer per week water en een scheut koffie op zijn tijd.

3. Dracaena, ik loof een prijs uit voor degene die deze dood krijgt, want volgens mij is dat niet te doen. Hij vindt het prima om 1 keer per week water te krijgen, je mag hem ook wel eens vergeten, hij laat het vanzelf zien, door zijn blaadjes te laten hangen.

4. Aronskelk, peace lily of de Spalthiphyllum, voor deze geldt ook 1 keer per week water en hij verdraagt schaduw, altijd handig.

Op 5 de Sansevieria, schoonmoeders verdriet, ook zo 1 die niet dood te krijgen is ook al zou je het willen.

Als laatste met stip op 6 de Aloe Vera, deze wil 1 keer in week a 2 weken water en houdt van een zonnig plekje.

Wanneer je al deze planten in leven kan houden, kun je nog denken aan varens die je aan de ruimte kunt toevoegen, hoewel deze iets meer zorg nodig hebben.

Wanneer je ook nog iets ‘op de vaas’ wil wat luchtzuiverend werkt zet je een bos chrysanten neer, die werken ook uitstekend, en blijven het minimaal 2 weken doen.

Voor al deze planten geldt: wanneer ze bijna dood gaan, geven ze het vanzelf aan, ze krijgen namelijk bruine puntjes aan de bladeren. En nog een tip, wanneer je wilt dat ze heel groot worden, zet ze iets verder van het licht, dan wordt de afstand tussen het blad groter.

Zo zie je maar, je hebt echt geen groene vingers nodig om voor plantjes te zorgen, en tegelijk je luchtkwaliteit te verbeteren, magie bestaat niet 😉 .

 

 

 

 

Struinen door Haagse tuinen

Dit weekend was het weer zo ver Struinen door de Haagse tuinen, een weekend in de 2 jaar, waar wij, mijn moeder en ik, altijd zo ontzettend naar uitkijken.  De inwoners en organisaties van de stad zetten hun tuindeur, of tuinhek,  open.  Een kijkje nemen bij de huizen en gebouwen waar je normaal langs fietst en wat een feest, vol verrassingen. Klassieke, moderne, bijna een eeuw oud of gloed nieuw en alles wat er tussen zit, is te bekijken. Natuurlijk is een vast onderdeel de tuinpraatjes met de eigenaren van de tuin, over de beplanting, het gebruik van de tuin of zo maar een klets praatje.

Dit jaar had ik een missie, ik wilde weten wat het nu echt goed doet op zand, omdat het in mijn achtertuin het laatste jaar op de 1 of andere manier behelpen is. De overschakeling van klei naar zand, wil nog steeds niet helemaal lukken op de een of andere manier.

En welke planten worden er gebruikt in Den Haag om structuur te brengen in de tuin, anders dan Buxus. Niet dat ik een hekel heb aan buxus, maar na een knipbeurt stinken ze weken naar kattenzeik, en dat wil ik niet op een plek waar je wil relaxen na een dag werken.

Dus wij een boekje gekocht bij Kaatje, een route uitgestippeld en hop op de fiets. De eerste tuinen waren al gelijk een verrassing, de tuinen aan de pompstationweg, totaal verschillend maar allebei ontzettend mooi. Daarna verder naar de opengestelde tuinen in de Archipelbuurt, er waren er dit jaar een aantal nieuwe, heel verschillend, maar met het kenmerk dat het oude tuinen waren. Zo oud dat de structuur van de tuin al bepaald was voordat de huidige bewoners er kwamen wonen, dit was precies waar mijn missie over ging. Structuur met taxus, buxus, laurier, oude fruitbomen en andere verrassingen. Natuurlijk hadden de huidige bewoners er hun eigen kenmerk aan toegevoegd wat het hedendaags en gezellig maakt. Eigenlijk was mijn missie na deze tuinen al geslaagd, maar we zijn toch nog even verder gaan kijken. In totaal hebben we 9 tuinen bezocht en ongeveer 17 km gefietst, zo hadden we 2 vliegen in 1 klap :).

Ik wil dan ook iedereen bedanken voor de gastvrijheid, de tuinpraatjes en de koffie, het was een super geslaagde zondag. En speciale dank aan Evert van Rijssel voor zijn prachtige beeld, op een fantastische plek.